VLIEGEN NAAR TASHKENT

De reis begint met een vlucht naar – Tashkent. Na de, in dit soort landen helaas meestal  tijdrovende visumformaliteiten, is er een vlotte transfer naar het centraal gelegen hotel. Het is 3 uur tijdsverschil met Nederland, dus tijd voor een nachtrust.

 

TASHKENT MET GIDS

Verkenning van de stad Tashkent, met een lokale Engels sprekende gids. Lenin is in 1991 weliswaar van zijn sokkel gehaald, maar met veel groen, brede boulevards, grote beelden en fonteinen blijkt dit een typische Sovjet stad te zijn. Per trammetje en lopend zijn de diverse musea makkelijk te bereiken. Het niet te missen museum is het historisch museum. Een ritje met de metro, nog aangelegd in de tijd van het communisme, staat ook op het lijstje van ‘must do’. ’s Avonds is er gelegenheid voor een kennismaking met de lokale keuken.

 

BINNENLANDSE VLUCHT – MUSEUM

Transfer naar het vliegveld. Per ochtendvlucht naar het in het noord-westelijk gelegen Nukus. In Nukus wordt het Museum van Modern Art bezocht. Het museum, dat in 1966 is geopend, herbergt een collectie van enkele duizenden stukken, variërend van eenvoudige huisvlijt  tot hoogwaardige Oezbeeks beeldende kunst. Verder bezit het museum één van de grootste collecties Russische avant-gardt. Na het bezoek gaat de reis naar Khiva, waar twee nachten wordt geslapen in het oude ommuurde deel van de stad (Itsjan Kala).

 

KHIVA

Vrije dag in Khiva. Sommigen noemen het stadje een openluchtmuseum, maar als je dat vindt, dan wel eentje van bijzondere schoonheid. In de binnenstad zie je een groot aantal gebouwen met Perzisch houtsnijwerk en tegelmozaïeken met bloemmotieven uit de 18e eeuw. Het door ons gebruikte hotel  staat midden in het plaatsje, omgeven door paleizen, madrassa’s en moskeeën.

De uit de 17de eeuw daterende stadsmuur, meer dan 2200 meter, is nog grotendeels intact en voorzien van vier robuuste poorten. Hier binnen vind je twee paleizen, zo’n 60 Koranscholen, mausolea en tientallen minaretten, de Oq-Masjid moskee en het ‘Huis van de Heerser’. Niet voor niets heeft de UNESCO dit woestijnstadje op haar lijst van cultureel erfgoed gezet.

 

NAAR TURKMENISTAN

Vandaag steek je de grens over met Turkmenistan. Na de douane word je opgewacht door iemand van ons lokale agentschap voor een bezoek aan de ruïnes van Kunya Urgench. In dit deel van het land, één van de vroegere delta gebieden van de Amu Darya rivier, wonen veel Oezbeken. Ooit vormde dit gebied een eigen staat, het Khorezmische Rijk. Temidden van de bakstenen funderingen van een groot aantal ruïnes staat de façade van het Turabek Khanym Mausoleum, een indrukwekkend bouwwerk, rijk gedecoreerd met geometrische patronen en vol symboliek. UNESCO had het goed gezien om dit prachtige geheim van de Zijderoute op haar lijst te zetten. In de 12e eeuw was deze oase een belangrijke plaats aan de noordelijke zijderoute. Moskeeën, medressa’s en bibliotheken werden er gebouwd en de stad groeide al snel uit tot één van de mooiste steden in Centraal-Azië. Het mausoleum is uit een latere periode en is gebouwd als familiegraf van de dynastieke heersers van de Gouden Horde nomadengroep. Tegenover het mausoleum staat een 67 meter hoge minaret. Verder vind je op deze site overblijfselen van een karavanserai en verschillende mausolea, waaronder dat van Nejameddin Kubra, een dichter en belangrijke soefi-meester van de Naqshbandi Orde.

Dan stappen we in de voor ons klaarstaande Toyota terreinwagens en  verlaten na een tijdje het asfalt om de Karakum woestijn in te trekken en voor één nacht tentjes op te zetten bij de sinds 1971 brandende gaskrater. We arriveren tegen de schemering en het immer brandend gasreservoir doet dienst als een betrouwbaar baken in een desolaat woestijnlandschap. Voor de maaltijd wordt gezorgd.

 

NAAR ASHGABAT

Ashgabat. Een dagje met lokale gids in deze bijzondere stad. Sovjet architectuur met Dubai-achtige uitstraling en vele fonteinen, het speeltje van de vorige president Turkmenbashi. Hoog boven de stad prijkt een door hem zelf geplaatst gouden beeld van deze ‘Vader der Turkmenen’. Het beeld staat op een hypermoderne stalen toren en draait met de zon mee. Een lift brengt je tot aan de voet hiervan.

Op een grote marmeren rots, staat sinds heel recent een nieuw 21 hoog  beeld van een steigerend paard dat bereden wordt door een man in cape gehuld met tulband. Die ruiter is de huidige president van Turkmenistan en de rots staat voor Ashgabat, de hoofdstad van deze Centraal-Aziatische oliestaat. Het beeld is het eerste van de nieuwe president: Goerbangoeli Berdimoechamedov. Een nog relatief bescheiden beeld, want de stad is bezaaid met beelden van zijn voorganger en ‘president voor het leven’. Je zult tijdens deze reis zeker nog meer afbeeldingen van de president tegen komen.

Je bezoekt ook het Nationaal Museum, en je krijgt ook een ander deel van deze, in een toestand van grootheidswaanzin, gebouwde stad te zien. Ruime pleinen, paleizen, monumenten en moskeeën. Geen enkel bouwwerk is van vóór de grote aardbeving van 1949. Veel gebouwen zijn na 1991 groots gebouwd en overtrokken met wit marmer en van vergulde koepels voorzien. De stad heeft als bijnaam ‘the white city’. Een plattegrond van de stad is niet te krijgen, er wordt zo veel en zo snel gebouwd en de stadsgrenzen schuiven dagelijks op, dat de kaart voor die is uitgebracht al weer verouderd is. Dat er enkel wit-gespoten auto’s mogen rijden, is echter een broodje aap verhaal.

 

ASHGABAT

Deze dag is gereserveerd voor enkele sites rondom Ashgabat. Zo bezoek je vandaag de opgravingen van Nissa, ooit was dit de hoofdstad van het gebied van de Parten, en de wat veder weg gelegen Turkmenbashi moskee, de trots van het land. Het mausoleum dat de eerste president voor zichzelf heeft laten maken ligt hier strak tegenaan. Moskee en tombe zijn uiteraard opgetrokken uit wit marmer en de koepels zijn van goud. Ook krijg je de Geok Tepe Moskee te zien, deze is gebouwd in 1998 op een plaats waar duizenden Turkmenen van de Teke stam het leven lieten nadat ze zich twee jaar hadden kunnen verzetten tegen de kanonnen van het tsaristische leger. Overnacht wordt opnieuw in de hoofdstad.

 

NAAR MARY

Rit naar het oostelijk gelegen Mary. Je bezoekt hier het archeologisch museum waar veel voorwerpen heel overzichtelijk zijn ondergebracht die zijn opgegraven in Margush, de oasestad die in het Bronzen Tijdperk aan de oever van de Murghab Rivier lag. Een paar honderd jaar later zou de plaats door Merw worden ingenomen (zo’n 50 km. oostelijk van Mary). Overnacht wordt in Mary, dit is de één na grootste stad van het land.

 

BEZOEK MERW

Je bezoekt de restanten van Merw, de derde UNESCO site van het land. Nu een minder bekende plaats aan een tak van de Zijderoute maar ook dit was een stad waar ooit met balen beladen kamelen het straatbeeld bepaalden. Het  was een belangrijke pleisterplaats op genoemde handelsroute die van Xian naar Constantinopel liep. Merw was zelfs een plaats die Damascus, Baghdad en Cairo als centrum van de islam beconcurreerde. Deze archeologische site bestrijkt een enorme oppervlakte en is in gezelschap van een gids het best te bezoeken. Het feodale paleis van Kyz Kala is één van de meest opvallende stenen gebouwen, het was in gebruik van de 7e tot 10e eeuw. De stad is meerdere malen verwoest en herbouwd, de gids toont de verschillende lagen. Overeenkomst is er met het legendarische Troje. Dat ligt echter tussen heuvels en is omgeven met groen, hier ben je omringd door woestijn en is het grootste deel van de site te vinden onder het zand. Het opgravingsveld herbergt eigenlijk meerdere ruïnesteden, waaronder ook Glaur Kala en Sultan Kala. Helaas werd er in die tijd vooral met leem gebouwd, om die reden moet je ook een beroep doen op je inlevingsvermogen. Als dat lukt heb je een bijzondere ervaring en is het gevoel dat je hebt bij deze vergeten stad, een blijvende herinnering. We rijden terug naar Mary waar we overnachten.

 

TERUG IN OEZBEKISTAN

Helaas, je verlaat Turkmenistan. Een bizarre grensoversteek brengt je terug in Oezbekistan, je komt aan in een andere plaats aan de Zijderoute: Bukhara. Voor deze reis heb je dus een dubbel visum nodig. De karavaanweg die het Romeinse Rijk met China verbond was eeuwen geleden de schakel tussen ‘Oost’ en ‘West’. Talloze karavanserais in Bukhara houden de herinnering levend.

 

CITY TOUR BUKHARA

Volle dag om deze stad met zijn vele monumenten (waaronder een sobere synagoge) te leren kennen. Je krijgt de binnenstad te zien met de vele ongeplaveide straatjes, torentjes en grijswitte koepeldaken. De imposante stadswallen, dateren uit de 15e eeuw, in die tijd was de stad het centrum van een groot Centraal-Aziatrisch rijk. Bezoek de Kalyan minaret en het Chor Minor poortgebouw uit de 18e eeuw, alles is op loopafstand en dus ook lopend te bereiken. In het hart van de stad vind je ‘Lyabi Hauz’. Bij het waterreservoir komen de bewoners bijeen en worden de laatste roddels uitgewisseld.

 

EXTRA DAG BUKHARA

Vrije dag. Je kunt kiezen om naar het voormalige zomerresidentie van de Emirs van Bukhara te gaan. Het paleis. uit de laat 19e eeuw, is tegenwoordig een museum. Een andere optie is het pelgrimsoord van Bakhauddin Naqsband, je vindt hier de tombe van de 14e eeuwse stichter van de Naqshbandi orde binnen het soefisme. Maar je kunt ook in de stad blijven om deze beter te leren kennen, of plekken te bezoeken waar je gisteren niet aan toe gekomen bent. ’s Avonds is het mogelijk een modeshow bij te wonen, de show toont haute couture kleding van Oezbeekse zijde.

 

NAAR SAMARKAND VIA SHAHRISABS

Naar Samarkand via het in de bergen gelegen Shahrisabs, de geboorteplaats van de legendarische Timor Lenk, een meedogenloos krijgsman uit de 14e eeuw. Ter meerdere eer en glorie van zichzelf bracht hij uit heel zijn rijk de beste architecten, kunstenaars en handarbeiders bijeen, wat resulteerde in de bouw van ongeëvenaarde architectonische meesterwerken. Tijdens het bewind van Timor Lenk was Shahrisabs een aantal jaren het organisatorisch centrum van zijn rijk. De meeste monumenten uit die tijd zijn echter in de 16e eeuw door de Khan dynastie verwoest.

 

SAMARKAND

Stadsverkenning. Je bent in de stad met de magische klank: Samarkand. Hier vinden we één van de grootste moskeeën van het land: ‘Bibi Khanym’ (109 bij 167 meter). Op het Registan Square (‘zandplein’) staan drie azuurblauwe madrassa’s die elkaar in schoonheid pogen te overtreffen. De oudste van de drie is de Ulugbik Madrassa die te danken is aan de kleinzoon van Timor en gebouwd is tussen 1417 – 14222. Het gebouw is ook van binnen te bezichtigen en daar krijg je onder andere de cellen te zien van de studenten en hun docenten. Op loopafstand hiervan vinden we het mausoleum van Timor Lenk: Gur Emir. Onder een groot blok groene jade ligt het lichaam van de man aan wie de stad voor een groot deel haar naamsbekendheid te danken heeft.

 

EXTRA DAG SAMARKAND

Vrije dag in deze oeroude handelsstad, met nog steeds een flinke joodse gemeenschap. Eeuwenlang was Samarkand het onbetwiste middelpunt van Centraal-Azië. In theehuizen spelen bebaarde grijsaards partijtjes schaak, hun kleurrijke tulbanden en opgespelde oorlogsdecoraties zijn rekwisieten in een oogverblindend decor van islamitische monumenten. Vergeet niet het straatje met tombes en het kerkhof rond de tombe van de neef van de Profeet, die de islam naar Samarkand heeft gebracht. Bij de inwoners van de stad staat het bekend als Shakhi Zinda.

 

TERUG NAAR TASHKENT

Vroeg vertrekt de rit naar Tahskent, deze duurt ongeveer 4 uur. De middag resteert voor musea, shoppen, ritje met de metro, of flaneren door de vele parken. Het wordt niet vaak bezocht, maar voor treinfanaten is een bijzonder museum waar treinstellen uit diverse periodes te bewonderen zijn.

’s Avonds flaneren over ‘Broadway’: portrettekenaars en karaoke-zang op straat. Weer tijd voor gerechten als ‘plov’ (rijst met wortel en schapenvlees), ‘shaslik’ en Russische bietensoep ‘borsjt’. In restaurants knallen de kurken de lucht in, er wordt getoost, gedronken en gezongen. Oezbeken zijn een vrolijk volk en vinden altijd wel een reden voor het uitbrengen van een toost.

 

VLUCHT TERUG NAAR AMSTERDAM, OF BRUSSEL

In de vroege ochtend verlaat je Centraal Azië, waarvan je inmiddels twee van de vijf deelrepublieken hebt leren kennen.