DAGVLUCHT NAAR YEREVAN

Vlucht naar Yerevan de hoofdstad van Armenië waar je in het donker, maar voor middernacht, aan komt op Zvartnots International Airport. Na de onontkoombare formaliteiten bij de douane, is er een vlotte transfer naar het super centraal gelegen hotel. Hier breng je 3 nachten door waarbij overdag diverse dagexcursies op het programma staan.

 

CITY TOUR EN ECHMIADZIN

De gids start de ochtend met een rit van ongeveer een uur naar de plaats die je het Vaticaan van Armenië kunt noemen: Echmiadzin. Onderweg rijd je langs een groot aantal nachtclubs met klinkende namen als ‘Las Vegas’ en ‘Le Moulin Rouge’. In de residentie van de patriarch aangekomen woon je een deel van de zondagdienst bij. Het is een bont spektakel van enkele uren en ook al kun je de liturgie niet volgen, het is een boeiend gebeuren dat zich voor een deel ook buiten de kathedraal afspeelt. Op de terugweg is er een stop bij de restanten van de 7e eeuwse ronde paleiskerk van Zvartnots. Terug in Yerevan resteert er tijd om de stad wat eigen te maken. Dit kan op de terrassen bij het opera gebouw, of later in de avond bij het kleurrijke fonteinspel op het Plein van de Republiek.

 

TEMPEL VAN GARNI – KLOOSTERKERK GEGHARD

Gebouwd op de rand van een steile kloof staat de enige Romeinse tempel die Armenië rijk is; de tempel van Garni. Ooit gebruikte de koninklijke familie dit als zomerresidentie. Geniet van het fantastische zicht en neem een kijkje bij de restanten van het nabijgelegen badhuis. Enkele kilometers verder bezoek je het gedeeltelijke van boven naar beneden in de rotsen uitgehakte Geghard kloostercomplex. Het verhaal gaat dat de speer waarmee Jezus doorstoken werd hier lange tijd is bewaard. Terug in Yerevan resteert een stadswandeling met de gids. Er is een bezoek aan het ‘monument van de genocide’. In de indrukwekkende tentoonstellingsruimte die hierbij hoort, wordt met beeldmateriaal, muziek en krantenartikelen een beeld geschetst van wat er zich zo’n honderd jaar geleden heeft afgespeeld. Verder staat de ‘Cascade’ (waterval), een betonnen versie van de Spaanse Trappen, waarin een museum van moderne kunst is ondergebracht, op het programma. De waterval doet tevens dienst als ontmoetingsplaats voor trendy jongeren.

 

VIA KLOOSTERROUTE NAAR GORIS

Vandaag rijden we naar de kerk van Khor Virap. De gids vertelt er over Sint Joris de Verlichter die hier in een diepe duistere kerker 13 jaar gevangen werd gehouden. Uiteindelijk was hij het die in 301 de Armeense koning tot het christendom wist te bekeren. Vanaf het complex is de zwaarbewaakte grens met Turkije te zien. Aan beide kanten staan uitkijkposten opgesteld, op de achtergrond aan de Turkse kant de Ararat, de voor Armeniërs zo bijzondere berg. De Ararat is in het verhaal van de zondvloed de berg waarop Noach met zijn ark strandde. De berg lag oorspronkelijk in Armenië en was voor het land van grote nationale betekenis. Momenteel is zij enkel via een omweg door Georgië, of Iran te bereiken. De plek is dus om twee redenen – de bekering door Sint Joris en het uitzicht op de Ararat – van grote nationale betekenis en wordt dan ook veel voor schoolreisjes gebruikt. Verder bezoek je deze dag het schilderachtig gelegen klooster van Noravank, de prachtige route er naar toe is al een belevenis op zich. Als laatste site brengen we een bezoek aan Zorats Karer het ‘Stonehenge van Armenië’. In het open veld liggen hier tientalle meters hoge doorboorde stenen. Waarvoor ze gediend hebben is nog steeds een raadsel. Mogelijk is het een observatorium geweest. Deze locatie met steencirkels die precies zo staan gericht dat ze de bewegingen van de zon en de maan kunnen volgen, is echter vele honderden jaren ouder dan het Engelse Stonehenge. Het is iets waar wetenschappers zich nog steeds het hoofd overbreken.

Als de tijd het toe laat krijg je voor het inchecken nog een impressie van het Oud Khndzoresk Grotdorp. Tot de 20e eeuw was dit netwerk van door mensen gebouwde grotten het grootste dorp in Oost-Armenië.

 

VAN TATEV VIA DE SELIM PAS NAAR DILIJAN

We beginnen vandaag met een letterkijk hoogtepunt. In Tatev vind je namelijk de langste kabelbaan ter wereld. Over een lengte van een kleine 6 kilometer brengt een goed geoliede gondel (‘de vleugels van Tatev’) je in ongeveer 12 minuten naar het, hoog in de bergen gelegen, eeuwenoude Tatev klooster. Je krijgt van boven een kijkje op het leven in een Armeense vallei. Er worden nog dagelijks diensten gehouden in dit markante klooster waar gelovigen zich dan ook met grote regelmaat melden. Mocht je – om wat voor reden ook – niet in de gondel willen stappen dan kun je de tijd doorbrengen in het strak ingerichte restaurant aan de voet van de kabelbaan.

Dan zetten we onze weg voort naar Dilijan. Als we de Selimpas nemen (2200 meter) is er halverwege een stop bij de Selim karavanserai, pleisterplaats langs de oude Zijderoute. Je passeert het ‘Veld van de Khachkars’. Khachkars zijn grote liggende met rozetten en kruismotieven bewerkte plaatstenen of stèles, die ter nagedachtenis dienen van een belangrijke gebeurtenis. Hier geldt een vaste fotostop. Dan gaat het verder langs het Sevan meer. Ooit kende Armenië drie grote meren. Alleen het Sevan meer is nu nog in Armeense handen. Door een foutief irrigatiebeleid zakte de waterspiegel in korte tijd meer dan 10 meter. In de zomer is het hier druk met dagjesmensen uit Yerevan die er picknicken en sjaslieks op een rooster leggen, zwemmen, zonnen of een waterfiets huren. Buiten de zomermaanden is het stil en is het goed relaxen.

Tot slot bereiken we Dilijan, in de Sovjettijd stond hier een immens sanatorium dat tegenwoordig als hotel dienst doet. In het oude deel van de stad is een geplaveide straat met een aantal gerestaureerde huisjes. Je vindt hier winkeltjes met lokale producten, horeca en oude ambachten. We overnachten in een sfeervol hotel in het plaatsje Dilijan.

 

UNESCO SITES: HAGHPAT & SANAHIN

De ochtend is gereserveerd voor het Dilijan Nationaal Park. Tussen groene bossen en weiden met wilde bloemen bezoeken we het Goshavank klooster. Het tweede klooster dat je vandaag te zien krijgt is het Haghartsin klooster. Driehonderd jaar geleden was dit klooster het cultureel, religieus en educatief centrum van Armenië. In het noordelijk berggebied vinden we het klooster van Haghpat, dat ook hoort tot het nodige UNESCO werelderfgoed dat in Armenië ruimschoots vertegenwoordigd is. Even later sta je bij het Sanahin klooster. Beide kloosters dateren uit de 10e eeuw en worden altijd in één naam genoemd. De monumenten die vandaag met Armeense gids worden bezocht liggen stuk voor stuk wat verscholen tussen de bomen. Aan het eind van de middag nemen we intrek in een hotel bij het riviertje de Debed.

 

AANKOMST TBILISI

Onderweg naar de Georgische grens krijg je bij de plaats Alaverdi kolossale, afgetakelde staal- en betonrestanten van de koperindustrie te zien. Bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de produktie stil komen te liggen en er is niet iets anders voor in de plaats gekomen. Dan komt Georgië in zicht. De grensformaliteiten duren vaak langer dan we zouden willen, dat kan te maken hebben met ijverige ambtenaren die opzoek zijn naar stempelinkt, of nieuwe carbonpapiertjes. Eenmaal in het Georgië rijden we direct door naar de hoofdstad en strijken neer in één van de hotels in het hart van het oude gedeelte van de stad.

 

STADSVERKENNING MET LOKALE GIDS

Stadsverkenning Tbilisi. Met een Engelssprekende gids wandel je door het oude deel van de stad. De bezienswaardigheden liggen op loopafstand van elkaar en zijn makkelijk bereikbaar. Gestart wordt met een bezoek aan de 13e eeuwse Metekhi kerk, strategisch gelegen aan de snel stromende rivier de Mtkvari. Dan volgen de badhuizen met zwavelhoudend water, de burcht, de synagoge en de houten huizen met bewerkte balkonnetjes. De Rustavali Avenue is voor ‘lopen en kopen’ en ’s avonds is het goed toeven in het mondaine wijkje rond Chardin street.

 

TBILISI – MITSKHETA –  GUDAURI

Een niet al te lange rit brengt je naar Mitskheta, de oude hoofdstad van het land. Hier krijg je de Svetiskhoveli Kathedraal en het Jvari klooster te zien. Ook deze gebouwen behoren tot het door de UNESCO opgestelde werelderfgoed. De volgende etappe leidt naar het Ananuri complex, een oude vesting met twee rijk gedecoreerde kerken aan een meer. Met late avondzon baadt de burcht in de laatste zonnestralen, mooi moment voor een foto-stop. Via de Military Highway kom je uiteindelijk in Gudauri, dit is een boven de boomgrens gelegen skioord. Hier overnachten we in een hotelletje om morgen de ‘Drievuldigheidskerk’ te bezoeken.

 

GERGETI TRINITY DRIE-EENHEIDS-KATHEDRAAL

Prachtig gelegen, volledig geïsoleerd op een heuveltop met als achtergrond de besneeuwde Mount Kazbek (ruim 5000 meter en één van de hoogste berg in de Kaukasus) vind je de Gergeti Trinity kerk. Vanuit het hotel is het een rit van ruim een uur over een slecht begaanbare en kronkelende weg met besneeuwde bermen. Vanuit het dorp tot waar de chauffeur kan komen is het een klimmetje van ongeveer anderhalf uur naar de drie-eenheids-kathedraal. Het alternatief dat door dorpsbewoners geboden wordt is te paard, of per fourwheeldrive. Een mooie route brengt je weer terug naar het hotel in Gudauri. Op de terugweg rijd je langs het ‘Russische vriendschap monument’, de staat van onderhoud lijkt iets te zeggen over de huidige relatie tussen beide landen. Het monument is niet zo bijzonder, maar het uitzicht daarentegen is zeker de moeite waard.

 

GUDAURI – KUTAISI

Op weg naar Kutaisi is er een stop in Gori, de geboorteplaats van Jozeph Stalin. Zijn geboortehuis staat er nog en ook is er het door hemzelf ter meerdere eer en glorie neergezette ‘Stalinmuseum’. Ook kun je zijn gepantserde treinstel bekijken. De chique met mahoniehout uitgevoerde treinwagon heeft een keukentje, een communicatie coupé, twee gastenvertrekken, een salon en een slaap- en bad coupé voor de leider. Stalin had vliegangst en gebruikte daarom veel de trein. Niet ver hier vandaan ligt het oudste grottendorp van Georgië: Uplistsikhe, ooit diende het als stop op de Zijderoute. Door een mooie gebied met veel natuur bereik je in de middag Kutaisi. Naast landschappelijk schoon zie je veel Russisch ‘erfgoed’: lege en vervallen, enorme fabriekscomplexen en tientallen gesloten tankstationnetjes. Er wordt overnacht in een klein guesthouse waar we ’s avonds ook de maaltijd gebruiken. Homemade food, met een keuze uit lokale wijnen. Kutaisi wordt algemeen gezien als de plaats die het meest ‘representatief’ is voor Georgië, misschien dat dit komt omdat ‘David de Bouwer’ hier begraven ligt. Voor Georgië is David de Bouwer wat Willem van Oranje voor Nederland is. Hij leefde rond 1100 en was naast staatsman ook veldheer. Hij was het die Tbilisi tot hoofdstad van het land maakte en in Kutaisi het Gelatiklooster liet bouwen. Het Gelatiklooster, dat in geen rondreis mag ontbreken, was een academie waar door wetenschappers onderzoek werd gedaan, werd gefilosofeerd en onderwezen. Tegenwoordig is het een UNESCO monument.

 

KUTAISI – AKHALTSIKHE

De dag begint met een aantal sites in en rond Kutaisi. Het land van Kolchis, is de naam waarmee dit gebied in de oudheid werd aangeduid. De streek is bekend uit het verhaal van de Griekse mythe Jason en de Argonauten die hier het Gulden Vlies kwamen halen. Het eeuwenoude centrum van het plaatsje wordt gevormd door statige klassieke gebouwen rond een centraal plein. In de zomer vinden hier vaak openluchtconcerten plaats waar veel jongeren op afkomen. Je bezoekt de Bagrati kerk uit de 11e eeuw, waarvan de restauratie zojuist voltooid is. De ingrijpende verbouwing was voor de UNESCO echter reden om de kathedraal van haar lijst van erfgoed te schrappen. Kijk en oordeel zelf. Ook krijg je het Gelati klooster en de daarbij gelegen academie te zien, waar de ‘vader des vaderlands’ David de Bouwer is begraven. Dan rijden we via Bakuriani, in de winter en het voorjaar een op en top skioord, naar de plaats Akhaltsikhe.

 

GROTTENCOMPLEX VARDZIA – TBILISI

Vandaag ga je naar het imposante grottencomplex van Vardzia. Over een lengte van bijna een halve kilometer en 6 verdiepingen hoog vind je hier zo’n 500 in de rotsen uitgehakte grotten. De kern van het complex is de Assumption kerk. De gevel hiervan is bij een aardbeving gedeeltelijk verdwenen maar de fresco’s uit de 12e eeuw worden tot de mooiste van de regio gerekend. Het bij de kerk horend klooster is ook vandaag de dag nog in gebruik. In hoogtijdagen woonden hier zo’n 2.000 monniken. Na dit te hebben gezien is er gelegenheid om iets te gebruiken bij de cafetaria aan het water, misschien tijd om het beroemde birjomi water eens te proberen. Vervolgens rijden we in een rustig tempo via Tsalka (de meren route) terug naar Tbilisi.

 

FACULTATIEF DAVID GAREJA – WIJNGEBIED KAKHETI

Facultatieve dagexcursie naar het oostelijk gelegen David Gareja grottencomplex uit de 6e eeuw en het wijngebied Kakheti. Na het tegen de bergen aangebouwde Lavra klooster bekeken te hebben is het wandelend over de bergkam nog 50 minuten naar het Udabno klooster. De grotten die bij het klooster horen zijn van redelijk goed bewaarde religieuze fresco’s voorzien. Het klooster ligt hoog en je hebt  mooi uitzicht over de woestijn en valleien van het westelijk deel van Azerbeidzjan.

De middag is dan uitgetrokken voor het beroemde wijngebied Kakheti, de wijnkelder van Georgië. De streek was tijdens de bezetting de grootste wijnleverancier van de Sovjet-Unie. De karaktervolle donkere wijnen worden in dit gebied nog volop geproduceerd, vaak kleinschalig en op traditionele manier gerijpt, Na een bezichtiging van één van de vele wijnboerderijen, die wordt afgerond met een proeverij (waar de chauffeur niet aan mee doet), worden we teruggebracht naar ons hotel in Tbilisi.

Voor wie niet voor de excursie inschrijft is er een vrije dag in dat bruisende Tbilisi. Waar de oude stad op diverse locaties naadloos overgaat in de 21e eeuw. Geniet van het uitbundig stadsleven vol straatmuziek, wijnkelders en terrasjes. Tbilisi, het nieuwe Beiroet? Neem de stoeltjes lift naar de oude citadel, in 360 gebouwd door de Perzen. Zie hoe strategische de stad zich uitstrekt langs de oevers van de rivier Mtkvari. Of maak een ritje met de Metro nog uit de tijd van de Russen (Tbilisi was na Moscow, Leningrad en Kiev de vierde stad waar deze werd aangelegd). Voor Art Nouveau liefhebbers zijn er de statige panden op en rondom Aghmashenebeli Avenue. Een andere optie is struinen op de vlooienmarkt van Dry Bridge. Je vindt hier dingen die je gegarandeerd nergens anders vindt en de handelaren verkopen je alles graag voor een ‘koopje’. Zie wat je nog niet gezien hebt, doe wat je nog niet gedaan hebt. ’s Avonds kan afscheid genomen worden van de lokale keuken.

 

TERUGVLUCHT

Vandaag verlaat je Georgië. Vroeg stijg je in Tbilisi op, om enkele uren later weer in Amsterdam aan te komen.